"Faraon" - jako nowy model powieści historycznej

Prus, w opozycji do Sienkiewicza i Kraszewskiego, stworzył nowy model powieści historycznej.

Jest to model paraboli historycznej, skonstruowanej w takim czasie historycznym, w którym jest luka źródłowa (źródła: Ramzes XII - przerwa - Herkor) i właśnie w tę lukę Prus wstawił Ramzesa XIII. To, co dzieje się w powieści ma miejsce w Egipcie, choć nigdy nie istniał Egipt Ramzesa XIII, a jednocześnie wszędzie i od wieków - bo wszędzie dziać się może.

Jest to powieść paralelna do powieści naturalistycznych o czasach współczesnych. Ponadto „Faraon” jest rzetelnie zgodny z wiedzą historyczną dotyczącą starożytnego Egiptu. Rzetelna zgodność z wiedzą historyczną (jak u Kraszewskiego) u Prusa obejmuje dodatkowo także sposób konstruowania fikcji literackiej prawdopodobnej historycznie.

Autor buduje, wstęp jako para naukowy wykład zgodny z wiedzą o starożytnym Egipcie. W ostatnim zdaniu zaburza dotychczasowy styl języka naukowego, wskazując, że czegoś nie było, co on opisał. Wzbudza ciekawość. To pobudza do myślenia i analizy. To zupełnie inny model powieści historycznej niż u Sienkiewicza czy Kraszewskiego.

- Sienkiewicz w tle postacie II planowe, właściwie nie mające wpływu na realia i postacie historyczne
- Kraszewski uwaga skupiona na wydarzeniach z udziałem głównych bohaterów (postaci I planowych)
- Prus stwarzanie wydarzeń, których nie było w historii, ale zasadniczo mogłyby istnieć naprawdę

Ramzes XIII i jego Egipt to fikcja, abstrakt czy model, który można uwiarygodnić, by wskazać na zasadnicze pytanie powieści: Czy będziemy jako Polacy umieli stworzyć i utrzymać nasze państwo? Prus opisuje to, co działo się lub dziać się może w Polsce i każdym innym kraju na świecie.