W książcę Henryka Sienkiewicza pt.
"Krzyżacy" jednym
z głównych bohaterek jest Danusia .
Córka groźnego rycerza Juranda ze Spychowa.
Ojciec oddał ją na wychowanie do księżnej Anny Danuty,
ponieważ jej matka została zamordowana przez krzyżaków podczas najazdu.
Była ona umiłowaną dwórką pani Mazowsza otaczano ja miłością i staraniem.
nie miała rodzeństwa.W chwili gdy poznajemy Danusię
ma ona dwanascie lat.
Złotowłosa dziewczynka o wdzięcznym,
cienkim głosie, „wiotka jak trzcinka”.Na głowie miała wianeczek,
włosy puszczone po ramionach, suknię niebieską
i czerwone trzewiki z długimi końcami.
Uczuciwa, delikatna, wrażliwa. Posłuszna woli ojca i księżnej.
Dobrze ułożona.Obyta na dworze księżnej,
wychowywana była na damę. Swoim urokiem potrafiła
zdobyć przychylność wielu dorosłych.
Danusia jest wesołą pozbawioną trosk dziewczyną.
Nie zna zmartwień i kłopotów.
Był bardzo cicha i łatwowierna, gdyż jak przyjechali „posłowie ze Spychowa’’
ona bez słowa i bez sprawdzenia prawdziwości tych słów natychmiast
pojechała z,,posłami’’.
Lubi towarzystwo Zbyszka,
z przychylnością przyjmuje
jego służbę i zapewnia o miłości:
„Podobały jej się zrękowiny, i słodkości,
jakie jej rycerzyk codziennie znosił, więc teraz,
gdy zrozumiała, że jej to wszystko chcą
odjąć, zsunęła się co prędzej z poręczy
krzesła i ukrywszy głowę na kolanach ojca,
poczęła wołać: - Tatulu! tatulu bo będem płakać!”
Darzy Zbyszka silnym uczuciem, przełamuje
bowiem lęk i błaga króla o darowanie
Zbyszkowi kary za napaść na posła.
Chce wyjść za Zbyszka za mąż,
nawet bez błogosławieństwa ojca.
Była bardzo słaba psychicznie i fizycznie,
ponieważ po tragicznym
porwaniu i okrutnym traktowaniu
przez Krzyżaków
zmiana w jej życiu: tortury, lęk,
tęsknowa, głód i zimno doprowadziły
Danusię do choroby i śmierci.