obywatelstwo

Obywatelstwo, więź prawna łącząca jednostkę z państwem oraz związane z tym uprawnienia i obowiązki określone przez prawo i konstytucję. Obywatelstwo można nabyć na mocy prawa – przez urodzenie, stosowane są tu 2 rozwiązania:

– o obywatelstwie decyduje tzw. prawo ziemi (Ius soli) – dziecko nabywa obywatelstwo państwa, w którym się urodzi;

– prawo krwi (Ius sanguinis) – dziecko nabywa obywatelstwo rodziców (lub matki), niezależnie od tego, gdzie się urodzi.

Nabycie obywatelstwa w wyniku decyzji również występuje w 2 wariantach:

– przez nadanie (naturalizację) na podstawie decyzji uprawnionego organu państwowego, na wniosek osoby zainteresowanej, po spełnieniu określonych warunków (np. zamieszkiwania pewnego okresu czasu na terytorium państwa);

– przez tzw. opcję – dana osoba ma możliwość wyboru obywatelstwa któregoś z rodziców bądź małżonka.

Konsekwencją nabycia obywatelstwa jest uzyskanie praw i obowiązków wynikających z konstytucji.

W Polsce kwestię obywatelstwa reguluje ustawa z 1962. Obywatelstwo polskie nabywa się przez:

1) urodzenie z obojga rodziców lub jednego z rodziców posiadających obywatelstwo polskie;

2) urodzenie lub znalezienie się w Polsce zarówno w przypadku, gdy rodzice są nieznani, jak i wtedy gdy nie posiadają żadnego obywatelstwa;

3) prawo wyboru jednego z dwóch posiadanych obywatelstw i zrzeczenia się jednego z nich (opcja);

4) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa polskiego, jeżeli mieszka co najmniej 5 lat w Polsce (naturalizacja);

5) powrót do Polski z zamiarem osiedlenia się na stałe;

6) przysposobienie za zgodą opiekuna (tj. przez adopcję).

Są kraje, w których osoby mogą posiadać podwójne obywatelstwo lub nie posiadać żadnego (bezpaństwowiec, apatryda).