Streszczone tematy na klasówke z WOS-u (0-2)

Geneza i rozwój demokracji
demokracja jest formą ustroju państwa w której obywatele tego państwa sparwują rządy bezpośredniego lub za pośrednictwem wybranych przedstawicieli. Demokratyczny model ustroju państwa rozwijany i doskonalony w europie i w świecie od czasów oświecenie wywodzi się ze starożytnej Grecji. Ewolucja ustroju politycznego Aten zapoczątkowana przez solona w vi w pne i kontynuowana przez Klejstenesa przyniosła największe korzyści w wiekach v i iv pne. Ustrój republiki rzymskiej (509-27pne) chociaż uległ wielu zmianom i pewnym ulepszeniom nigdy nie stał się całkiem demokratycznym. Właściwie przez vały czas swego istnienia republika rzymska była republiką arystokratyczną .elementem demokracji można natomiast odszukać w organizacji i zasadach funkcjonowania wspólnot wczesnochrześcijańskich. Wśród wczesnośredniowiecznych plemion germańskich dosyć dużą role odgrywał wieńczyli zebranie wszystkich dorosłych członków plemienia, bedącej tak zwanej demokracji plemiennej. Bardzo ważną formą rozwojową demokracji była demokracja szlachecka która wykształciła się w Polsce w drugiej połowie xv wieku zaś największe osiągniecie była w vxi wieku. Podstawe rozwoju współczesnej demokracji stanowiła demokracja burżuazyjna do rozwoju idei burżuazyjnej przyczynili się m.in. Monteskiusz Rousseau. Współcześnie to referendum jest ogólnonarodowe samorządowe zgodnie z konstytucja wybieramy posłów.
konflikt wartosci w zyciu publicznym
Podstawowymi wartościami demokratyczne to wolnośc jest pojeciem wieloznacznym. Możemy rozpatrywc je w aspekcie fizycznym (pobyt w wiezieniu niepełnosprawnośc ciezka choroba) jak i również w aspekcie psychicznym (możliwośc samorealizacji dokonywanej w zgodzie z własnym sumieniem) wolność w swerze społeczno państwowej dotyczy głównie swobód obywatelskich w róznych krajach nawet demograficznych pełnie swobód bywa ograniczona. Drugi to równośc i sprawiedliwośc zapewnia obywatelom podobnych szans życiowych. Porządek i efektywnośc prawne regulowanie pozycji ludzi i ich problemów w hierarchi wartości. Porządek to stan równowagi i spokoju społecznego. Wartości takie jak porządek i wolnośc mogą ujawnić niezgodnośc postawy konformistycznej z indywidualnym poczuciem wolności. Konformizm polega na dostosowaniu się do wymagań otoczenia oarz postepowaniu zgodnie z unawanymi w danym społeczeństwie normami i wartościami.
formy uczestnictwa obywateli w życiu publ
Formy uczestnictwa obywateli w życiu publicznym rozróżniamy bezpośrednie, czyli wywodza się z tradycji demokracji antycznej. Jedna z form jest referendum inaczej plebiscyt czyli powszechne głosowanie obywateli mających czynne prawo wyborcze, zaliczymy również inicjatywe ludową która polega na przyznaniu określonej liczbie obywateli inicjatywy ustawodawczej, czyli możliwości zgłoszenia projektu ustawy. Również jest szeroka zmiana samorządności dotyczy ona m.in. samorządu zawodowego. Do frorm uczestnictwa zaliczamy jako drugie formy pośrednie czyli wybór organów sprawujących władze wyników wyborów wyłania się obie izby parlamentu, prezydenta oarz organy samorządu terytorialnego. Jeste też również inicjatywa obywatelska należa do nich m.in. obywatelskie komitety budowy pomników organizacji obchodów rocznicowych. Inną możliwością udziału w życiu publicznym bezposrednich sa wyrażanie poparcia lub sprzeciwu w postaci zgromadzeń, a pośrednich sa to petycje czyli tak zwane listy otwarte.
obywatel a włądza w syetemach totalitarnych i autorytarnych
Idea państwa totalitarnego zrodział się jako jeden z elementów propagandy faszystowskiej we Włoszech w 1925 r. za twórce tej idei uważa się Benita Mussoliniego. Który przedstawił koncepcje państwa totalitarnego (ingerencja we wszystkie sfery życia społecznego a także sfery życia jednostki) w państwie autorytarnym zwanym także autokratycznym dominuje system rządów w którym władza sprawowana jest przez jednostkę lub wąską grupę osób. W systemach totalitarnych i autorytarnych istnieja liczne formy ograniczania swobód obywatelskich. W państwie demokratycznym obywatel ma zagwarantowane prawo do życia. W systemie totalitarnym stosowne są represje a także fizyczna likwidacja przeciwników politycznych. Jednym z fundamentalnych praw jednostki zagwarantowane przez system demokratyczny jest wolnośc od tortur. Państwo demokratyczne gwarantuje obywatelom prawo do prywatności czyli poszanowania życia prywatnego i rodzinnego domu i korespondencji. Inne łamane prawa to wolność zrzeszania się wolnośc mysli sumienia religii i pogladów. Ograniczona lub całkowicie zniesiona jest możliwość udziału obywateli w życiu publicznym
prawa i obowiazki obywatela w spol demok
Są 2 rodzaje prawa konstytucyjnego to jest prawo człowieka mówi o zakresie prwa jednostki wchodzą wolnośc i prawa osobiste np. prawo do życia ochrona wolności i własności wolność sumienia i religii wolność wypowiedzi do praw wolności osobistych zalicza się prawo polityczne ekonomiczne socjalne i kulturalne. Drugie prawo konstytucyjne to wonośc człowieka mówi o tym ze gdy w wypadku wolności przepisy wyznaczają ich granice nie precyzując np. na czym polega swoboda wypowiedzi ustalają jakie związane z nią poczynaniem sa sprzeczne z prawem np. ujawnienie tajemnicy państwowej wypowiedzi naruszającej godność innych. Obowiązki obywatelski to m.in. obowiązek poszanowania praw innych, przestrzegania prawa, ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych obowiązek wierności rp, obrony kraju do podstawowych obowiązków obywatelskich należy płacenie podatków. Co roku obywatel który uzyskał dochód powyżej określonej ustawie zobowiązany jest złożyć zeznanie PIT. W tym celu jest konieczne wypełnienie formularza w którym należy wpisac kwoty przychodów, uzyskania przychodów, dochody lub straty, kwoty zaliczek pobranych przez płatników.
Współczesne pojmowanie cnót obywatelskich:
Obowiązki takie jak: przestrzeganie i poszanowanie prawa, świadczenia publiczne, wierność ojczyźnie, obowiązek obrony ojczyzn wypełniane z pełną świadomością udziału dobra wspólnego stają się także cnotami obywatelskimi. W starożytności wg Arystotelesa cnotą było męstwo hojność prawość charakteru i umiar, natomiast wg sw Tomasza z Akwinu roztropność sprawiedliwość męstwo umiarkowanie. W xxi w za słowem "cnota" kryje się gotowość do podejmowania